Ürtiker (Kurdeşen)

Ürtiker (kurdeşen), deride aniden ortaya çıkan; kaşıntılı, kabarık, kızarık ve sınırları belirgin döküntülerle karakterize sık görülen bir deri hastalığıdır. Bu döküntüler genellikle birkaç saat içinde kaybolur, ancak gün içinde vücudun farklı bölgelerinde yeniden ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda dudaklarda, dilde, göz kapaklarında veya yüzde gelişen daha derin şişlikler (anjiyoödem) de tabloya eşlik edebilir.

Ürtiker toplumda çoğu zaman yalnızca alerji olarak düşünülse de, her ürtiker alerjiye bağlı değildir. Özellikle 6 haftadan kısa süren akut ürtiker çoğunlukla enfeksiyonlar, ilaçlar veya bazı gıdalar gibi tetikleyicilerle ilişkili olabilir. 6 haftadan uzun süren kronik ürtiker ise çoğu hastada alerjiden kaynaklanmaz; bağışıklık sistemini ilgilendiren mekanizmalar ön plandadır ve çoğu zaman belirgin bir neden saptanamaz.

Bazı hastalarda sıcak, soğuk, güneş ışığı, egzersiz, terleme, su teması, basınç veya titreşim gibi fiziksel uyaranlar da ürtikeri tetikleyebilir. Ayrıca stres, mevcut hastalığın alevlenmesine katkıda bulunabilir.

Ürtiker tanısı çoğu zaman hastanın öyküsü ve dermatolojik muayene ile konur. Gerektiğinde altta yatan nedenleri araştırmak amacıyla laboratuvar testleri veya ek incelemeler planlanabilir; ancak her hastada çok sayıda test yapılması gerekli değildir, değerlendirme hastanın klinik özelliklerine göre yapılmalıdır.

Tedavi; ürtikerin tipi, süresi, şiddeti ve olası tetikleyicilerine göre kişiye özel planlanır. Tetikleyici faktörlerin belirlenmesi ve mümkün olduğunca bunlardan kaçınılması önemlidir. Günümüzde kullanılan modern tedavi seçenekleri sayesinde hastaların büyük bölümünde kaşıntı ve döküntüler başarılı şekilde kontrol altına alınabilmektedir. Standart tedavilere rağmen kontrol altına alınamayan kronik ürtiker olgularında ise biyolojik tedaviler (anti-IgE tedavisi gibi) ile oldukça başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.